طرح تسویه جدید آمریکایی که منتظر آن هستیم  در حال شکل گرفتن است و بنابر گفته روزنامه تایمز بریتانیا، انتظار می رود اوباما طرح جدید را از خلال سخنرانی برای عالم اسلامی در سفر و دیدار خود از قاهره در 4 جولای اعلام نماید.

برخی منابع معتقدند که حکومت اوباما در حال مطالعه و بررسی برای برگزاری کنفرانس بین المللی صلح با حمایت آمریکا و اروپا می باشد که بزرگتر از کنفرانس مادرید سال 1991 است، اما برگزاری چنین کنفرانسی مستلزم آماده سازی کشورهای عربی و اسلامی از یک سو و جامعه جهانی از سوی دیگر می باشد تا بتوان طی آن شاهد پیشرفت بی سابقه ای باشیم که به اعراب و فلسطینیان اجازه دهد تا رفتاری نرمتر و قابل انعطاف تر در ارتباط با قضایای پیچیده راه حل دو دولت داشته باشند.

بر اساس معلومات وارده از برخی منابع اجرای این طرح شامل دو مرحله است که عبارتند از :

اول: اجرایی کردن مراحل روابط رسمی کشورهای عربی با تل اویو از خلال باز کردن مرزهای عربی برای ورود اسرائیلی ها و گشودن مرزهای هوایی عربی و اعطای حق به شرکت هواپیمایی " العال" برای عبور از فضای این کشورها و فرود در فرودگاههای آنها، و این کار به منزله پیش پرداخت (رشوه) به حکومت اسرائیل برای متوقف کردن شهرک سازی و موافقت با راه حل دو دولت می باشد.

دوم: مذاکرات مستقیم بر اساس راه حل دو دولت و به تاخیر انداختن موضوعات دیگر که به پرونده موضوعات حل نهایی شهرت دارد نظیر موضوع قدس و حق بازگشت آوارگان فلسطینی.

طرح جدید آمریکا  دارای ویژگی جدیدی است که بر اساس ایجاد راه حل شامل برای همه موضوعات منطقه به عنوان یک کل طرح ریزی شده است و هیچ موضوعی را به دیگری برتری نمی دهد تا اینکه حکومت اوباما دچار سردرگمی و پریشانی ناخواسته نگردد.

و برای جلب رضایت کشورهای عربی برخی از عناصر و بندهای این طرح ، برگرفته از طرح صلح عربی است که مورد قبول آمریکا بوده و به اضافه برخی بندهای معاهدات سابق منطقه ای و بین المللی نظیر نقشه راه و تفاهمات " آنا پولیس " می باشد .

بعضی سیاسیون خوشبین هستند که اوباما در طرح فعلی خود اصرار زیادی بر عدم تضییع وقت دارد و خواهان اقدامات و تحولات جدی و سریع و عملی می باشد که التزامات دو طرف فلسطینی و اسرائیلی را همزمان و به شکل دوطرفه عملی سازد ، برخلاف طرح نقشه راه رئیس جمهور سابق جورج بوش که بر پایه اقدامات مرحله ای بود و به موجب ان می بایست ابتدا طرف فلسطینی گروههای  تروریستی ( مقاومت) را سرکوب و اساس و زیربنای آنها را تفکیک نموده تا وارد مرحله بعد یعنی توقف شهرک سازی در سرزمینهای فلسطینی گردند.

عده ای نیز دچار خوشبینی بیش از حد شده و معتقدند که طرح اوباما با در نظر گرفتن منافع همه اطراف و شروع به تحرک بر وفق جدول زمانی قطعی و دقیق بوده و بر پایه التزامات دو جانبه و واضح می باشد به نحوی که مجالی برای اجتهاد و تفسیرات گوناگون باقی نمی گذارد. این طرح با اعتماد بر مقیاسها و ادوات ملموس و قابل اندازه گیری از سوی اطراف اصلی بوده و با مشارکت همه پایتختهای دست اندرکار تصمیمات بین المللی و منطقه ای اجرا خواهد شد .

از آنجایی که واشنگتن نیز همانند اسرائیل با حل موضوع آوارگان بر اساس حق بازگشت آنها به فلسطین مخالف می باشد، این طرح در این بند خود بر اساس افکار رئیس جمهور سابق آمریکا بیل کلینتون استوار است که در گفتگوهای سال 2000 در طابای مصر بازگشت آوارگان شامل بازگشت رمزی عده ای محدود از فلسطینیان گردد که مایل به بازگشت به سرزمینهای فلسطینی در کرانه غربی و قطاع غزه می باشند ( و نه شهرهایی که اکنون تحت حکومت اسرائیل قرار دارد و یا شهر هایی که از آن به زور بیرون رانده شده اند) و بر اساس اصل الحاق به خانواده هایشان باشد ( کسانی که بستگان و اقوام آنها در حال حاضر در سرزمینهای فلسطینی زندگی می کنند و در قید حیات هستند ) و الباقی آوارگان در کشورهایی که در حال حاضر سکونت دارند اسکان داده شوند و یا به کشور ثالث منتقل و اسکان داده شوند و برای کسانی که از حق بازگشت خود چشم پوشی می کنند، پرداخت تعویض های مالی از طریق صندوقی بین المللی که برای این امر در نظر گرفته خواهد شد و اعطای هویت کشور متوقف فیه و سایر مزایای شهروندی مثل ساکنان آن کشور تعلق خواهد گرفت .   

در خصوص بیت المقدس ، مسئولین کاخ سفید معتقدند که هیچ راه حلی وجود ندارد که بتوان آن را به فلسطینیان قبولاند مگراینکه دولت مستقل خود را در پایتخت مورد نظر یعنی قدس برپا نمایند ، خواه قدس پایتخت موحد دو دولت گردد و یا اینکه به دو قسمت برای تشکیل دو دولت تقسیم گردد و اجزای عربی آن متعلق به فلسطینیان و پایتخت آنها باشد. همچنین یک طرح و قرار مقبول برای اداره پایتخت قدس با مشارکت جهات عربی دیگر از جمله اردن و سعودی و مراکش و اسرائیل و فلسطین برای اداره " حوض مقدس " که شامل شهر قدیمی قدس و مناطق همجوار آن است برنامه ریزی و اجرا گردد.

طرح تسویه اوباما شامل اهداف زیر است :

- تلاش برای عزل نیروهای مقاومت که مخالف و موجب تعطیل شدن طرح آمریکایی گشته با کنار گذاشتن مرکز منطقه ای آن یعنی ایران که همواره نیروهای مقاومت در منطقه را همراهی و حمایت نموده است و پاک نمودن آثار ویرانگر سیاست بوش که موجب تخریب چهره آمریکا در منطقه شده است.

- تفکیک طرح صلح عربی و جایگزین ساختن آن با طرح جدید و حذف بند مربوط به تقاضای کشورهای عربی مبنی بر برقراری روابط دیپلماتیک با اسرائیل به شرط عقب نشینی کامل اسرائیل از اراضی فلسطینی و جایگزین نمودن آن با بند توقف شهرک سازی و قبول حل دو دولت از سوی نتانیاهو(!).

- تلاش برای تاخیر انداختن قضایای پیچیده مثل قدس و حق بازگشت آوارگان و یا حل آن در چارچوب موقت یعنی برپایی دولت فلسطین به عنوان مرحله انتقالی و سپس پرداختن به موضوعات دیگر و این همان شیوه ای است که در پیمان اوسلو اتفاق افتاد.

- وسعت دادن دایره برقراری روابط اسرائیل با کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی ( 57 دولت ) و پایان دادن به هر گونه اختلاف بین اسرائیل و این کشورها .

در پایان باید گفت که هجوم آینده حتی اگر فرصت و پیروزی و تحقق آن فراهم باشد موضوعی عالی نبوده و بلکه مایه نگرانی هایی است که ذکر همه آنها در این گفتار نمی گنجد.

 نویسنده : عبدالرحمن فرحانه

مترجم : فاطمه جوادی

منبع: روزنامه السبیل چاپ اردن